Nadežda Petrovič (Čačak, 1873 – Valjevo 1915)


 

Nadežda Petrović  se rodila u Čačku gde su njeni roditelji Mileva i Dimitrije Mita Petrović radili kao učitelji. Zbog Mitinog posla porodica se najpre preselila u Kraljevo, a potom u porodičnu kuću Mitinog oca u Beograd gde je završila Višu žensku školu i položila ispit za nastavnicu crtanja u srednjim školama. Bila je učenica kod slikara realiste Đorđa Krstića, a pohađala je i školu Kirila Kutlika. Na dalje školovanje u Minhen odlazi 1898. godine. Zbog nemogućnosti da pohađa zvaničnu akademiju, jer nije postojalo žensko odeljenje, uči i usavršava se u ateljeima kod Antona Ažbea, Julijusa Ekstera i Angela Jankea. Prvu samostalnu izložbu imala je u Velikoj školi u Beogradu 1900.

Po povratku iz Minhena, od 1904, angažuje se u domovini oko Prve jugoslovenske umetničke izložbe, osnivanja Društva srpskih umetnika Lada i Prve jugoslovenske umetničke kolonije u Sićevu. Radi kao nastavnica crtanja, izlaže na mnogobrojnim izložbama i istovremeno se angažuje na društvenom polju – jedan je od osnivača organizacija  Kolo srpskih sestara i Narodna odbrana, pomaže stanovništvu u okupiranim oblastima Stare Srbije i Makedonije. Na studijski boravak u Pariz odlazi 1910. godine. U Beogradu 1912. godine otvara slikarsku školu. U balkanskim ratovima i Prvom svetskom ratu učestvuje kao dobrovoljna bolničarka  preživljavajući sve strahote ratnih zbivanja i teško obolevši. Umrla je od tifusa u Vojnoj bolnici u Valjevu 3. aprila 1915, gde je bila na dužnosti dobrovoljne bolničarke.

Slikarstvo Nadežde Petrović

Nadežda Petrović je najznačajniji srpski slikar s početka veka. Iako je tematski ostala verna nacionalnom, stilski  se potpuno okrenula savremenim tokovima evropske umetnosti. U odnosu na ostale naše umetnike išla je znatno ispred svog vremena – sigurno da je i to jedan od razloga što od svojih savremenika nije bila dobro shvaćena, a u jednoj tradicionalno patrijarhalnoj srpskoj sredini.

Nadežda Petrović, rodonačelnik srpske moderne, najznačajniji je srpski umetnike na početku 20. veka. Avangardnim vizuelnim izrazom i tematski angažovanim pristupom, pozicija slikarstva Nadežde Petrović potvrđena je kao granična između starih i novih shvatanja uz potpunu stilsku okrenutost savremenim tokovima evropske umetnosti i tematsku vernost nacionalnom. Iako izraziti individualista pripada porodici velikih kolorista koji stvaraju egzaltirano, gde se kao dominanta izdiže njen ekspresionistički stav – nedvosmisleni proizvod snažne volje i temperamenta, svakako uz impresionistički pristup, fovistički kolorit, elemente secesije i simbolizma. Nadeždin slikarski opus se deli na četiri osnovna perioda:

I  Minhenski period  (1898 – 1903): rad u ateljeima  Antona Ažbea, Juliusa Ekstera i Angela Jankea  kada nastaju kopije starih majstora, portreti bavarskih seljaka, bavarski pejzaži…

Bavarac sa šeširom, 1900, ulje/karton, 56h37cm UGNP Inv.br.95

Vodenica (Iberze), 1901, ulje/karton, 37h52cm UGNP Inv.br.90

II  Srbijanski period   (1903 – 1910): slika članove porodice, predele iz okoline Beograda, putuje po Srbiji i portretiše, slika radove u poljima, znamenitosti, predele i prizore…

Žena sa detetom, oko 1905, ulje/karton, 66h48cm UGNP Inv.br.96

Portret sede žene, 1907, ulje/karton, 55h45cm UGNP Inv.br.93

III   Pariski period    (1910 – 1912): tokom boravka u Francuskoj slika motive sa Sene, iz Bulonjske šume, predele iz Bretanje…

More, oko 1910, ulje/karton, 33h41cm UGNP Inv.br.99

IV    Ratni period    (1912 – 1915): slike nastale u toku ratova –oba balkanska i Prvog svetskog kada je Nadežda dobrovoljna bolničarka, su bez scena ratnog poprišta; slika manastire, mesta i  predele, oficire, šator vojne bolnice…

Stari šedrvan u Prizrenu,1913, ulje/karton, 23h37cm UGNP Inv.br.97